Je begroting is sluitend: maar sluit hij ook aan op je strategie?

De vakantie is afgelopen en alle scholen zijn inmiddels alweer flink van start in het nieuwe schooljaar. Voor de leerlingen is dat wennen: een nieuwe leerkracht of docent, een ander lokaal en de groepsvorming in de klas. Tegelijkertijd gaat binnen de teams de aandacht al snel naar het team- of schoolplan. Wat prioriteren we dit jaar? En welke ambities vragen extra aandacht? Voor de goede verstaander is de relatie met het strategisch beleidsplan al snel gelegd.

Op bestuurskantoren speelt ondertussen een ander proces. Daar begint de opstelling van de meerjarenbegroting. De kaderbrief ligt klaar , de ontwikkelingen in de bekostiging zijn verwerkt en de formatie voor het komende schooljaar is rond. Kortom: de Raad van Toezicht kan later dit jaar een begroting ter goedkeuring verwachten.

Beide processen zijn logisch en noodzakelijk. Maar ze vinden niet altijd samen plaats. Juist daar zit een belangrijke oorzaak van een hardnekkig probleem. Uit onderzoek van de Inspectie blijkt namelijk dat slechts de helft van de besturen erin slaagt een beleidsrijke begroting op te stellen. Dat heeft niet te maken met gebrek aan ambitie of financiële deskundigheid. Schoolleiders werken met enthousiasme aan onderwijsplannen en het hoofd financiën maakt met toewijding een begroting. Maar hebben deze collega's in het proces wel contact met elkaar? Wanneer strategische en financiële keuzes los van elkaar worden gemaakt, bestaat het risico dat je begroting vooral laat zien waar het geld naartoe gaat en minder wat je als bestuur ermee wil bereiken.

Een beleidsrijke begroting is eigenlijk niet anders dan je huishoudelijke begroting. Stel dat je plannen hebt om je badkamer te verbouwen. Dan maak je niet eerst een ontwerp en kijk je daarna pas wat het kost. Je doet beide tegelijk. Misschien blijkt een luxe doucheoplossing financieel niet haalbaar, maar is die natuurstenen tegel wel mogelijk. Zo ontstaan plannen die ambitieus en betaalbaar zijn! Thuis vinden we het vanzelfsprekend om plannen en budget met elkaar te verbinden. In schoolorganisaties blijkt dat vaak lastiger.

Het goede nieuws is dat onderwijsbesturen hier niet alleen in staan. Ook gemeenten liepen jarenlang tegen hetzelfde vraagstuk aan. Begrotingen waren financieel sluitend, maar maakten onvoldoende zichtbaar welke maatschappelijke doelen ermee werden nagestreefd. Twintig jaar geleden kwam daar verandering in. Beleid, doelen en middelen werden in de begroting nadrukkelijker met elkaar verbonden. Wat onderwijsbesturen daarvan kunnen leren? Dan gaan we over twee weken in het tweede deel van deze reeks op in.

Wil je na het lezen van dit artikel zelf aan de slag met de verbinding tussen strategie en financiën? In de masterclass Beleidsrijk begroten ontdek je hoe je strategische ambities vertaalt naar concrete financiële keuzes. Je leert hoe beleid, planning en control beter op elkaar aansluiten, hoe je de dialoog over de begroting versterkt en hoe je financiële sturing kunt inzetten om organisatiedoelen daadwerkelijk te realiseren.

De praktijkgerichte masterclass is bedoeld voor bestuurders, schoolleiders en controllers en biedt volop ruimte om te werken aan eigen vraagstukken. Zo zet je de stap van een financieel sluitende begroting naar een begroting die zichtbaar bijdraagt aan de koers van je organisatie.