Publicatie-
datum:

17 september 2026

Publicatiedatum: 17 september 2026
Bedrijfsvoering Bestuur en samenwerking Samen besturen

Onderwijsbesturen zijn niet de eerste organisaties die tegen dit vraagstuk aanlopen. Gemeenten worstelden hier ruim twintig jaar geleden ook mee. Hun begrotingen maakten wel inzichtelijk waar geld naartoe ging, maar veel minder welke maatschappelijke doelen daarmee werden nagestreefd. Daarom maakten zij de overstap naar de programmabegroting. De kern daarvan is eenvoudig: niet de euro’s, maar de maatschappelijke opgave staat centraal.

Een programmebegroting

Een programmabegroting draait om drie vragen:

  • Wat willen we bereiken?
  • Wat gaan we daarvoor doen?
  • Wat mag het kosten?

Die aanpak kan ook onderwijsbesturen helpen om beleid en financiën beter met elkaar te verbinden.

Neem bijvoorbeeld de ambitie om de basisvaardigheden van leerlingen te versterken. Dan begint het gesprek niet bij scholingsbudgetten, methodes of formatieplaatsen. Het vertrekpunt is de vraag: wat willen we bereiken voor onze leerlingen? Vervolgens kijk je welke activiteiten daarbij passen en welke middelen daarvoor nodig zijn

Hetzelfde geldt voor thema's als kansengelijkheid, onderwijskwaliteit, personeel, burgerschap of identiteit. Door vanuit doelen te begroten, ontstaat een veel duidelijkere verbinding tussen de strategische koers en de financiële keuzes die je maakt.

Kansen voor onderwijsbesturen

Voor veel besturen ligt hier een kans. De meeste organisaties beschikken al over een strategisch beleidsplan. De ambities zijn vaak helder geformuleerd. De uitdaging zit vooral in het zichtbaar maken van die ambities in de begroting.

Dat kan bijvoorbeeld door programma's te formuleren rond thema's als basisvaardigheden, goed werkgeverschap, kansengelijkheid of identiteit. Per programma beschrijf je vervolgens wat je wilt bereiken, welke activiteiten daarbij horen en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. Zo ontstaat een begroting die ook laat zien wáárom er geld wordt uitgegeven.

Intern inzicht

Dat helpt bestuurders om koers te houden. Maar ook schoolleiders, intern toezichthouders en medezeggenschapsraden krijgen beter zicht op de keuzes die worden gemaakt. Waarom investeren we juist hier extra in? Hoe draagt dat bij aan onze opdracht? En welke resultaten willen we uiteindelijk bereiken?

Een beleidsrijke begroting maak je daarmee een mooie vertaling van de keuzes die je als bestuur maakt voor je leerlingen, je medewerkers en scholen.

Volgende keer: zero based begroten

Een programmabegroting helpt om doelen en middelen beter met elkaar te verbinden. Maar wat gebeurt er als je nog een stap verder gaat? Je legt de begroting van vorig jaar opzij, en kijkt opnieuw naar wat leerlingen, medewerkers en scholen vandaag nodig hebben. In het volgende deel van deze reeks verkennen we de kracht van zero based begroten.

Samen besturen

Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen besturen. Verus wil randvoorwaarden scheppen voor geïnspireerd goed onderwijs. Dat doen we door betrokken te zijn bij elkaar en samen te verbinden als gemeenschap, met begrip voor de positie van leden die in hun eigen leergemeenschap functioneren. Bestuurlijke vraagstukken lossen we samen op, met hulp van collega-bestuurders of een adviseur.

Verus

Gerelateerde berichten