‘Waarom doen we dit eigenlijk?’ De vraag die elke bestuurder zou moeten stellen

Voor veel organisaties is de begroting een optelsom van bestaande uitgaven, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen en indexaties. Dat is begrijpelijk. Het zorgt voor stabiliteit en voorkomt dat ieder jaar alles opnieuw moet worden uitgevonden. Toch schuilt daar ook een risico in.

Uitgaven die ooit logisch waren, blijven vaak onbewust jarenlang bestaan. Dit is omdat ze nu eenmaal onderdeel zijn geworden van de begroting. Juist daardoor ontstaat soms afstand tussen de middelen die worden ingezet en de doelen die een bestuur vandaag wil bereiken.

De gedachte achter beleidsrijk begroten is eenvoudig. Niet de bestaande begroting vormt het vertrekpunt, maar de bedoeling van de organisatie.

• Wat hebben leerlingen nodig?
• Waar liggen onze grootste opgaven?
• Welke keuzes passen bij onze visie op onderwijs?

Dat vraagt om een ander gesprek dan we vaak gewend zijn. Je steekt het vooral in op hoe deze uitgave bijdraagt aan datgene wat je wil bereiken.

Voor onderwijsbesturen raakt die vraag direct aan goed bestuur. En voor organisaties met een levensbeschouwelijke of pedagogische identiteit raakt zij ook aan de waarden die onder het onderwijs liggen. Wat vinden we belangrijk? Waar willen we het verschil maken? En hoe laten onze financiële keuzes dat zien?

Je hoeft niet elk jaar met je begroting op nul te beginnen. Voor de meeste besturen is dat niet haalbaar en ook niet nodig. Het is juist veel waardevoller om klein te beginnen.

Kies bijvoorbeeld een onderwerp dat de komende jaren belangrijk is: personeel, basisvaardigheden, kansengelijkheid of huisvesting. Leg vervolgens alle uitgaven op dat thema naast de ambities die je hebt geformuleerd.

En stel dan de vraag: als we vandaag opnieuw zouden beginnen, zouden we dit geld dan op dezelfde manier besteden? Vanuit daar ontstaan de meest waardevolle gesprekken over prioriteiten en de bedoeling van het onderwijs.

Met dit derde artikel sluiten we deze reeks over beleidsrijk begroten af. Van de verbinding tussen strategie en financiën, via doelgericht begroten, naar de vraag welke keuzes werkelijk bijdragen aan de opdracht van je organisatie. Wil je de reeks nog een keer teruglezen? Hier vind je deel 1 (over hoe je begroting aansluit op je strategie) en deel 2 (over wat we kunnen leren van gemeenten) in deze reeks.