5 scholen die mentaal welzijn niet enkel overlaten aan de zorg

Wat gebeurt er als school en ouders niet naast elkaar, maar met elkaar optrekken rondom de ontwikkeling van pubers? Op het St. Aloysius College zien ze dat mentale problemen bij leerlingen niet ophouden bij de schooldeur. Daarom investeren zij bewust in de samenwerking met ouders. Door signalen eerder te delen, verwachtingen uit te spreken en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen, ontstaat een sterkere basis voor leerlingen die het moeilijk hebben. Afdelingsleider klas 1 t/m 3 Wendy Leutscher: “Een paar jaar geleden hadden we soms honderd mails per week van ouders met zorgen en paniek. Nu zijn dat er minder dan tien."

Op het Vakcollege Helmond zien ze dagelijks wat prestatiedruk met jongeren doet. Daarom kiezen directeur Rob Aarts en mentor Roy Bahlmann bewust voor een andere benadering. Niet de vraag "wat mankeert deze leerling?" staat centraal, maar: "wat heeft deze leerling nodig om tot leren te komen?" Leerlingen krijgen rust, vertrouwen en ruimte om op hun eigen manier te groeien, zonder dat cijfers of normen voortdurend leidend zijn.

Of het nu gaat om een leerling die in de les in slaap valt, een jongere die dreigt uit te vallen of een leerling die een ongebruikelijke route nodig heeft om zijn talenten te ontwikkelen: de school blijft zoeken naar mogelijkheden in plaats van tekortkomingen.

Hoe help je leerlingen eigenaar te worden van hun eigen ontwikkeling? Op Jenaplanschool De Lanteerne in Nijmegen besloten schooldirecteur José Berndt en leerkracht Merel Vriens het traditionele rapportgesprek om te draaien. Niet langer spreken leraren en ouders over een leerling, maar mét de leerling. In ontwikkelgesprekken staat de groei van het kind centraal, ondersteund door portfolio's, reflectie en gesprekken over welbevinden, talenten en persoonlijke doelen.

Het resultaat? Meer eigenaarschap, grotere betrokkenheid en met name gesprekken die veel verder gaan dan cijfers en toetsresultaten.

Wat als een toets niet langer het vertrekpunt is, maar slechts één van de manieren om naar de ontwikkeling van een leerling te kijken? Bij Blosse onderzoeken bestuurder Jeanette de Jong en schoolleider Jorinde Rutte hoe scholen anders kunnen omgaan met toetsen en beoordelen. Op kindcentrum De Zeppelin wordt steeds minder gebruikgemaakt van methodetoetsen. Het beeld dat leerkrachten van een kind hebben, is leidend. Toetsen dienen daarbij vooral als spiegel of bevestiging.

In plaats van rapporten vol waarderingen als 'goed' of 'voldoende', werken leerlingen met logboeken, portfolio's en reflecties. Daardoor ontstaat meer ruimte voor persoonlijke groei, talenten en ontwikkeling die niet altijd in cijfers zijn uit te drukken. Volgens de school zorgt dit voor meer ontspanning bij leerlingen en minder focus op onderlinge vergelijking

Wat hebben zingeving, persoonsvorming en mentaal welzijn met elkaar te maken? Volgens Manuela Kalsky (Universiteit voor Humanistiek), Wilco de Vries (Theologische Universiteit Utrecht) en Laurens van Lavieren (De Grote Vragen) meer dan we vaak denken. Daarom ontwikkelden zij samen het traject Groter dan ik, waarin studenten ruimte krijgen om stil te staan bij vragen als: Wie ben ik? Waar hoor ik bij? Wat geeft mijn leven betekenis? en Waar kom ik iedere ochtend mijn bed voor uit?

Aanleiding was de groeiende eenzaamheid, prestatiedruk en onzekerheid onder jongeren. In plaats van nog meer kennisoverdracht, biedt het programma studenten de kans om te vertragen, verschillende levensbeschouwelijke tradities te verkennen en met elkaar in gesprek te gaan over wat er werkelijk toe doet. Iets waar op universiteiten niet altijd evenveel ruimte voor wordt gemaakt.