Bert Wienen vindt het een goede zaak dat scholen meer focus leggen op het mentale welzijn van leerlingen. Tegelijkertijd ziet hij in de praktijk een risico ontstaan. “Aandacht voor welbevinden is iets moois, maar heeft ook iets geks. Het wordt heel individualistisch als we per kind kijken naar het verbeteren van hun mentaal welzijn. Welbevinden speelt zich wat mij betreft af in de hele schoolgemeenschap.”
Volgens Wienen zien we welzijn steeds vaker als iets dat zich afspeelt in de binnenwereld van leerlingen. We praten over gevoelens, stress en mentale problemen. Belangrijke onderwerpen, vindt hij, maar daardoor dreigt de aandacht voor de wereld om leerlingen heen naar de achtergrond te verdwijnen. "Misschien moeten zij minder met zichzelf bezig hoeven te zijn."
Welzijn, leren en zingeving
Die gedachte hangt nauw samen met hoe hij naar onderwijs kijkt. Te vaak ziet hij in de onderwijspraktijk dat leren en welzijn als twee afzonderlijke domeinen worden benaderd. Onderwijs gaat dan over rekenen, taal en resultaten, terwijl welzijn wordt georganiseerd via coaches, hulpverleners of aparte programma's. "Je moet je goed genoeg voelen om een rekensom op te lossen. Maar als je iets leert en ergens goed in wordt, voel je je vaak ook beter. Die twee gaan hand in hand”, legt hij uit.
Volgens hem ligt de kracht van onderwijs juist in verbinding. De vraag is niet alleen hoe leerlingen zich voelen, maar ook hoe zij betekenis ervaren, relaties aangaan en ontdekken dat zij ertoe doen. "Die zingeving zit buiten jezelf. Kijk wie jij bent in relatie tot de wereld en tot de ander. Dat is ten diepste wat onderwijs is.” Daarom pleit hij ervoor dat scholen nadenken hoe basisvaardigheden en mentaal welzijn elkaar kunnen versterken.
Ouders als partners
Die zoektocht stopt niet bij de voordeur van de school. Ook ouders spelen volgens Wienen een belangrijke rol in het mentaal welzijn van kinderen. "Ik zie een maatschappelijke ontwikkeling waarin angst, onzekerheid en controle een steeds grotere plaats innemen. Ouders zijn bang iets te missen of niet te zien. Het lijkt soms alsof een angstige ouder een goede ouder is."
Volgens Wienen vraagt dit ook iets van scholen. Wanneer ouders vooral als klant binnenkomen of door school in een klantpositie worden gezet, ontstaat gemakkelijk de verwachting dat de school verantwoordelijk is voor het succes van hun kind. Daarnaast kan de onterechte verwachting ontstaan dat school zich aanpast aan hoe ouders hun kroost thuis opvoeden.
Daarom spreekt Wienen liever over ouderverbondenheid dan over ouderbetrokkenheid. Niet het individuele belang van het kind staat daarbij centraal, maar de gezamenlijke opdracht van ouders en school. Een eenvoudige vraag vanuit leerkracht aan ouders zet volgens hem al veel in beweging: "Wat vinden we het belangrijkste dat we dit jaar willen meegeven aan onze leerlingen?"
Minder tips, meer waarden
Die vraag vormt ook de rode draad van Wienens nieuwe boek Aan tafel, opvoeden vanuit je eigen waarden dat eind november verschijnt. Daarin nodigt hij ouders uit om zich minder te laten leiden door opvoedtips en meer vanuit wat zij hun kinderen ten diepste willen meegeven.
Eenzelfde zoektocht naar de relatie tussen mentaal welzijn, ouders en onderwijs staat centraal in zijn bijdrage aan het Onderwijsfestival Mentaal Welzijn op 18 november. Daar neemt hij bezoekers mee in drie thema's die volgens hem nauw met elkaar samenhangen: de pedagogische relatie, de verbinding tussen leren en welzijn en de opkomst van wat hij omschrijft als angstig ouderschap.
Wil jij de bijdrage van Bert Wienen ook niet missen? Kom ook naar het Onderwijsfestival
Samen leven
Deze pagina is onderdeel van ons domein Samen leven. Verus wil bijdragen aan een vrije, inclusieve en pluriforme samenleving. Nu en in de toekomst. Dit doen we door invulling te geven aan de vrijheid van onderwijs met geïnspireerd goed onderwijs en met oog voor maatschappelijke problemen en kansen.
