Margriet Sitskoorn: “Met zelfregulatie komen kinderen makkelijker tot leren.”

Door Suzanne van den Eynden

“Heel prettig. Ik was enorm nieuwsgierig en dol op lezen. Alle nieuwe informatie op school prikkelde mij enorm. En ik had altijd docenten die mijn nieuwsgierigheid zagen, daarop inspeelden, en vertrouwen in me hadden dat ik méér kon. Die me niet beknotten maar stimuleerden. Ik hield bijvoorbeeld veel van dansen en mocht op de lagere school een dansvoorstelling in elkaar zetten. Die was natuurlijk niet van hoogstaande kwaliteit, maar ik mocht het wel dóen.”

"Gedrag van mensen vond ik altijd al interessant. De interesse in de hersenen kwam pas op de universiteit. Daar besefte ik al snel dat als ik menselijk gedrag écht wilde begrijpen, ik moest weten hoe de hersenen werkten. Het begrijpen van gedrag is nog steeds mijn primaire drijfveer. Maar: zonder hersenen is er geen gedrag. En dat inzicht heeft me niet meer losgelaten.”

“De kennis over neuroplasticiteit. Het was voor mij echt de ontbrekende schakel in al het onderzoek dat ik tot dan toe had gedaan. Neuroplasticiteit betekent dat onze hersenen continu in contact staan met de omgeving. Onze hersenen beïnvloeden ons gedrag, maar ons gedrag heeft ook invloed op onze hersenen. Ik ben opgeleid in het tijdperk waarin gedrag vooral aan de genen werd gewijd: je gedraagt je zo omdat je zo in elkaar zit. En daarmee heb je pech of geluk. Dat voelde voor mij niet fijn, het ging in tegen mijn hoopvolle aard. Door het begrip neuroplasticiteit viel voor mij alles op zijn plek: ons brein is dus niet een gegeven, maar past zich dus voortdurend aan onze omgeving aan! Dit besef geeft ruimte aan meer zachtheid richting gedrag van mensen.”

“Ik denk dat niet zozeer het onderwijs veranderd is, maar de samenleving, vooral door de mobiele telefoon. Ouders moeten hun kinderen nu vanaf jongs af aan begeleiden in de omgang met telefoons en games, en weerbaar maken tegen verslaving. Terwijl veel ouders zelf overvraagd zijn en worstelen met het digitale tijdperk en verslavingen. Dat brengt zeker ook uitdagingen voor het onderwijs met zich mee. Alles in de buitenwereld is gericht op ‘korte termijn fijn, lange termijn pijn’. Probeer dat in die paar uur op school maar eens onder controle te krijgen, naast alles wat je nog meer moet onderwijzen.

Toch zie ik het aanleren van zelfregulatie bij kinderen als de belangrijkste opdracht voor het onderwijs. Kinderen moeten zich uiteindelijk kunnen weren tegen al die krachten in de maatschappij die hun tijd, aandacht en geld vragen. Dat is voor zowel kinderen als volwassenen moeilijk omdat onze hersenen daar niet goed op zijn aangepast.”

“Dat begrijp ik. Ook ik vind dat docenten overbelast zijn, en het onderwijs kan het zeker niet alleen. Een kind zit maar zoveel uren per dag op school; daarnaast staat een hele maatschappij die over het algemeen sterker is. Maar ik denk dat je zonder die zelfregulatie ook geen lezen, schrijven en rekenen kunt aanleren.

En de leerkracht die de intrinsieke motivatie en talenten van een kind aanspreekt, die een kind ziet en de ruimte geeft, biedt een hele sterke tegenkracht tegen de schadelijke invloeden buiten school. Als jij als kind de mogelijkheid krijgt om met je dansgroepje een choreografie te maken, ook al is die niet zo best, geeft dat jou zoveel vertrouwen en zelfregulatie dat je beter weerbaar bent tegen dingen die niet goed voor je zijn.”

“In ieder geval zal ik het belang benadrukken van het geven van ruimte aan kinderen binnen structuur en liefde. Dat betekent dat je aan kinderen uitdraagt: ik zie jou, ik geef jou de ruimte. En jij kunt mij vertrouwen; ik ben er voor je.”